Đổi mới doanh nghiệp nhà nước là bước đột phá trong các cuộc cải cách kinh tế trước đây Phiên họp toàn thể lần thứ 3 Ban Chấp hành f88 com ương Đảng Cộng sản f88 com Quốc khóa 18 đưa ra một loạt yêu cầu nhằm cải cách doanh nghiệp nhà nước có mục tiêu, thu hút sự quan tâm rộng rãi và kỳ vọng cao của xã hội Báo cáo công tác của Chính phủ năm nay liệt kê đây là một trong những lĩnh vực quan trọng cần phải là lĩnh vực đầu tiên đạt được đột phá trong cải cách sâu rộng toàn diện

Trọng tâm của cải cách doanh nghiệp nhà nước này là tăng cường giám sát tài sản nhà nước với trọng tâm là quản lý vốn, cải cách hệ thống vận hành vốn nhà nước ủy quyền, tổ chức lại và thành lập các công ty đầu tư vốn nhà nước và công ty điều hành vốn nhà nước, đồng thời tích cực phát triển doanh nghiệp sở hữu hỗn hợp

Theo phân công của Tổ lãnh đạo cải cách f88 com ương, Bộ Tài chính có trách nhiệm chỉ đạo hoàn thành nhiệm vụ năm 2014: có ý kiến cải tiến hệ thống quản lý tài sản nhà nước, đề xuất phương án thí điểm thành lập công ty đầu tư và kinh doanh vốn nhà nước vv

Người có liên quan phụ trách Vụ Doanh nghiệp Bộ Tài chính đã trả lời câu hỏi của phóng viên này về các vấn đề liên quan đến cải cách doanh nghiệp nhà nước

Các vấn đề đang buộc phải cải cách và cải cách là cấp thiết

"Tin tức tài chính f88 com Quốc": Doanh nghiệp nhà nước gặp phải vấn đề gì và tại sao lại nói là phải cải cách?

Trả lời: Theo quyết toán doanh nghiệp nhà nước năm 2012, cả nước có 147000 doanh nghiệp nhà nước và do nhà nước quản lý (không bao gồm doanh nghiệp tài chính nhà nước), bao gồm: 113 tập đoàn doanh nghiệp f88 com ương (35000 doanh nghiệp có tư cách pháp nhân) do Ủy ban Quản lý và Giám sát tài sản nhà nước giám sát, 13000 doanh nghiệp pháp nhân do các cơ quan f88 com ương khác giám sát; và 99000 doanh nghiệp nhà nước ở địa phương Các doanh nghiệp nhà nước, đặc biệt là các tập đoàn doanh nghiệp f88 com ương, nắm giữ những ngành, lĩnh vực quan trọng của nền kinh tế quốc dân, giữ vai trò trụ cột trong nền kinh tế quốc dân Đồng thời, họ phải đối mặt với những vấn đề không thể bỏ qua và tiềm ẩn những mối nguy hiểm về tính không bền vững

Đầu tiên là vấn đề về hệ thống quản lý Các tổ chức đặc biệt về tài sản thuộc sở hữu nhà nước thực hiện chức năng kép của cơ quan hành chính doanh nghiệp và nhà đầu tư, quản lý con người, công việc và tài sản Họ quản lý các doanh nghiệp f88 com ương quá chi tiết Các vấn đề phê duyệt liên quan đến nhân sự, chiến lược, hoạt động, kế toán, luật pháp, đảng phái, quần chúng và các lĩnh vực khác, đồng thời trực tiếp mở rộng đến cấp độ hoạt động của tập đoàn doanh nghiệp Cần khẩn trương tinh gọn bộ máy điều hành, phân quyền, chuyển từ “ba quản lý” sang “một quản lý”

Thứ hai, doanh nghiệp bị chi phối bởi một công ty, cơ chế thụ động, hiệu quả thấp Các tập đoàn doanh nghiệp quy mô lớn ở f88 com ương gần như là doanh nghiệp 100% vốn Tỷ lệ sở hữu bình quân của công ty mẹ tập đoàn tại các công ty liên kết là 80% Khó hình thành cơ cấu quản trị hạn chế nội bộ và cơ chế hoạt động theo định hướng thị trường hiệu quả Kết quả chắc chắn là hiệu quả thấp Tính đến cuối năm 2012, vốn chủ sở hữu (vốn nhà nước) của các doanh nghiệp nhà nước trên toàn quốc thuộc về công ty mẹ của tập đoàn là 25 nghìn tỷ nhân dân tệ Nếu loại trừ các yếu tố như top 10 công ty tạo ra lợi nhuận có đặc điểm độc quyền và trợ cấp tài chính thì tỷ suất lợi nhuận trên tài sản ròng là 3%, tương đương với lãi suất tiền gửi ngân hàng kỳ hạn một năm, thấp hơn nhiều so với mức f88 com bình 10% của các doanh nghiệp ngoài quốc doanh, và thậm chí còn thấp hơn tỷ suất lợi nhuận trên tài sản ròng của các công ty niêm yết

Thứ ba, bố cục rải rác Ngoài việc phân bố ở những ngành, lĩnh vực quan trọng của nền kinh tế quốc dân, có thể nói doanh nghiệp nhà nước có mặt ở khắp mọi nơi Còn rất xa so với yêu cầu mà Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ 18 của Đảng Cộng sản f88 com Quốc đưa ra là đầu tư thêm vốn nhà nước vào các ngành và lĩnh vực trọng điểm quan trọng Than, kim loại màu, thép, vật liệu xây dựng, hóa chất, vận tải đường thủy, máy móc hạng nặng, đóng tàu, vv hầu hết đều rơi vào tình thế tiến thoái lưỡng nan về tình trạng dư thừa công suất nghiêm trọng Trong ngắn hạn, sẽ khó thay đổi mô hình tăng sản lượng mà không tăng doanh thu, tăng doanh thu mà không tăng lợi nhuận

Tóm lại phân tích ngắn gọn ở trên, doanh nghiệp nhà nước nước tôi bề ngoài phát đạt nhưng nhiều vấn đề sâu xa lại bị che đậy Tình thế không lạc quan, cải cách là cấp thiết

Doanh nghiệp nhà nước có thể bắt đầu một làn sóng sáp nhập phân loại khác

Tin tức tài chính f88 com Quốc: Theo quyết định của Phiên họp toàn thể lần thứ ba Ban Chấp hành f88 com ương CPC khóa 18, ý tưởng cơ bản của cuộc cải cách doanh nghiệp nhà nước này là gì?

A: Theo tinh thần quyết định của Hội nghị toàn thể lần thứ ba Ban Chấp hành f88 com ương Đảng Cộng sản f88 com Quốc, trọng tâm của cuộc cải cách doanh nghiệp nhà nước này là tăng cường giám sát tài sản nhà nước với trọng tâm là quản lý vốn, cải cách hệ thống vận hành vốn nhà nước ủy quyền, tổ chức lại và thành lập các công ty đầu tư vốn nhà nước và công ty điều hành vốn nhà nước, tích cực phát triển doanh nghiệp sở hữu hỗn hợp, đồng thời thúc đẩy tinh giản quản lý, phân quyền và thay đổi chức năng của các bộ phận liên quan

Tin tức tài chính f88 com Quốc: Đánh giá từ những ý tưởng cơ bản của cuộc cải cách nêu trên, một biện pháp quan trọng của cuộc cải cách là tổ chức lại và thành lập một số công ty đầu tư và vận hành vốn nhà nước Vậy những công ty này sẽ được thành lập như thế nào?

Trả lời: Việc tổ chức lại, thành lập một số công ty đầu tư và kinh doanh vốn nhà nước để thực hiện nhiệm vụ đại diện nhà đầu tư là chìa khóa cho cuộc cải cách doanh nghiệp nhà nước này

Đầu tiên, các tập đoàn doanh nghiệp f88 com ương hiện có sẽ được chuyển đổi trực tiếp thành công ty đầu tư và vận hành vốn nhà nước Cách tiếp cận này là không khả thi Bởi vì có quá nhiều trong số hơn 100 tập đoàn doanh nghiệp f88 com ương đã trực tiếp được tổ chức lại thành công ty đầu tư và vận hành vốn nhà nước nên không thể đạt được mục tiêu định vị chức năng, tích hợp phân loại và ngày càng lớn mạnh hơn

Thứ hai là thành lập một công ty đầu tư và vận hành vốn nhà nước bên cạnh các tập đoàn doanh nghiệp f88 com ương hiện có Cách tiếp cận này cũng không khả thi Bởi vì việc thêm một cấp độ khác vào nhóm doanh nghiệp hiện tại sẽ kéo dài chuỗi quản lý một cách giả tạo Đã có nhiều cấp độ rồi Mục tiêu của cải cách là để các công ty đầu tư và vận hành vốn nhà nước đầu tư trực tiếp vào các doanh nghiệp có sở hữu hỗn hợp, giảm mức độ ngành dọc càng nhiều càng tốt và phát triển theo hướng phẳng

Thứ ba là việc phân loại, sáp nhập, tổ chức lại các tập đoàn doanh nghiệp f88 com ương hiện có thành các công ty đầu tư và vận hành vốn nhà nước với các chức năng khác nhau Đây là một cách khả thi hơn Phân loại một cách khoa học các nhóm doanh nghiệp f88 com ương hiện có theo vị trí chức năng, tổ chức lại và thành lập các công ty vận hành và đầu tư vốn nhà nước toàn diện với các nhóm doanh nghiệp lớn hơn, mạnh hơn và được công nhận trong ngành với tư cách là nhà tài trợ Nếu các công ty đầu tư và vận hành vốn nhà nước được thiết kế với quy mô vốn không dưới một nghìn tỷ nhân dân tệ, một số lượng lớn các công ty mẹ thuộc tập đoàn nhỏ có thể được tổ chức lại và sáp nhập

Việc tổ chức lại, thành lập các công ty đầu tư và vận hành vốn nhà nước sẽ giúp hình thành lợi thế cạnh tranh quốc tế và xóa bỏ tình trạng cạnh tranh luẩn quẩn hiện đang tồn tại giữa các doanh nghiệp f88 com ương trong cùng ngành Công ty đầu tư và vận hành vốn nhà nước sẽ không hình thành độc quyền sau khi thành lập, vì công ty đầu tư và vận hành không phải là cơ quan hành chính ban đầu Bằng cách định vị các chức năng của công ty đầu tư và vận hành, nó có thể đóng vai trò như một nền tảng lập kế hoạch và vận hành đầu tư tổng thể

Các thành viên trong đội ngũ lãnh đạo của các công ty đầu tư và vận hành vốn nhà nước phải do chính quyền f88 com ương bổ nhiệm, bãi nhiệm và có thể được lựa chọn trong số các thành viên trong đội ngũ lãnh đạo của các tập đoàn doanh nghiệp hiện có Cơ chế ra quyết định của HĐQT cần được thực hiện nhằm hiện thực hóa ý chí và chiến lược quốc gia thông qua HĐQT Chủ tịch và thành viên hội đồng quản trị phải nắm rõ các chiến lược quốc gia, chính sách ngành, hoạt động đầu tư vốn, vv

Sau khi thành lập công ty vận hành vốn nhà nước, dưới sự lãnh đạo của Ủy ban f88 com ương và Hội đồng Nhà nước, một mặt phải chấp nhận sự chỉ đạo chính sách của cơ quan hành chính công của chính phủ và mặt khác là sự giám sát của cơ quan giám sát tài sản nhà nước

Thúc đẩy cải cách san bằng sở hữu hỗn hợp

"Tin tức tài chính f88 com Quốc": Phiên họp toàn thể lần thứ ba của Ban Chấp hành f88 com ương Đảng Cộng sản f88 com Quốc kêu gọi tích cực phát triển nền kinh tế sở hữu hỗn hợp Sở hữu hỗn hợp là một hình thức quan trọng của việc hiện thực hóa hệ thống kinh tế cơ bản Ông có đề xuất gì để phát triển nền kinh tế sở hữu hỗn hợp?

Trả lời: Sở hữu hỗn hợp là sự kết hợp giữa sở hữu nhà nước và ngoài sở hữu nhà nước, để các loại vốn sở hữu có thể học hỏi điểm mạnh của nhau và cùng phát triển Với tư cách là người trực tiếp tạo ra của cải xã hội, các doanh nghiệp sở hữu hỗn hợp cần phát huy tối đa sức sống và sức sống của mình Tất cả các cấp đơn vị điều hành phụ do công ty mẹ của nhóm doanh nghiệp ban đầu đầu tư, bất kể có niêm yết hay không, đều phải hủy bỏ cấp quản lý hành chính và thực hiện cải cách san phẳng theo yêu cầu về sở hữu hỗn hợp

Đầu tiên, giới thiệu các nhà đầu tư chiến lược kinh tế tư nhân và thúc đẩy mạnh mẽ việc đa dạng hóa quyền sở hữu Công ty đầu tư vốn nhà nước nắm cổ phần chi phối trong các đơn vị điều hành doanh nghiệp mà họ đầu tư vào, bao gồm phần sở hữu tuyệt đối và phần sở hữu tương đối, chủ yếu đề cập đến các đơn vị điều hành doanh nghiệp mang tính chiến lược quốc gia và cung cấp dịch vụ công; các công ty điều hành vốn nhà nước có thể có cổ phần hoặc cổ phần tương đối trong các thực thể cạnh tranh điều hành doanh nghiệp mà họ đầu tư vào

Thứ hai là thành lập hệ thống hội đồng quản trị với đầu tư là mối liên kết, hiện thực hóa cơ chế ra quyết định thực sự của hội đồng quản trị và hình thành cơ cấu quản trị doanh nghiệp với các ràng buộc nội bộ hiệu quả đối với các quyết định quan trọng Các công ty đầu tư và vận hành vốn nhà nước chủ yếu đóng vai trò đầu tư vào các doanh nghiệp sở hữu hỗn hợp bằng cách bổ nhiệm thành viên hội đồng quản trị và các phương pháp khác

Thứ ba là triển khai hệ thống quản lý chuyên nghiệp Hội đồng quản trị lựa chọn và thuê các nhà quản lý chuyên nghiệp thông qua thị trường và thiết lập cơ chế tuyển dụng và tuyển dụng thực sự theo định hướng thị trường cũng như hệ thống lương thưởng theo định hướng thị trường Công ty thực hiện một cơ chế hoạt động hoàn chỉnh theo định hướng thị trường để quản lý nội bộ, để người quản lý có thể được thăng chức và giáng chức, nhân viên có thể ra vào, thu nhập có thể tăng hoặc giảm, vv

Thứ tư là thực hiện quyền sở hữu cổ phiếu của nhân viên Quyền sở hữu cổ phiếu của nhân viên phải dựa trên việc chuyển đổi hệ thống và cơ chế của công ty và cải thiện phúc lợi ổn định Quyền sở hữu cổ phiếu của nhân viên chủ yếu thực hiện các ưu đãi cổ phần cho nhân sự quản lý chủ chốt và nhân viên kỹ thuật trụ cột Quyền sở hữu cổ phiếu của nhân viên sẽ giúp doanh nghiệp giữ được những nhân sự quản lý chủ chốt cũng như những trụ cột kinh doanh và kỹ thuật để họ có thể phục vụ doanh nghiệp lâu dài hoặc suốt đời

Thứ năm, trong quá trình phát triển sở hữu hỗn hợp, cần tuân thủ việc định giá thị trường hợp lý đối với tài sản nhà nước thông qua thị trường giao dịch mở để tránh thất thoát tài sản nhà nước

Sở hữu hỗn hợp đã nhận được sự quan tâm rộng rãi của xã hội và mức độ phổ biến của nó đã tăng vọt Cấp quốc gia cần đẩy nhanh việc ban hành các hướng dẫn về cải cách sở hữu hỗn hợp, chuẩn hóa hành vi cải cách và thúc đẩy việc thiết lập các hệ thống và cơ chế định hướng thị trường cho các đơn vị hoạt động

Chính phủ và doanh nghiệp sẽ đẩy nhanh tốc độ tách rời

"Tin tức tài chính f88 com Quốc": Theo tìm hiểu của phóng viên, chính quyền f88 com ương đã hai lần thúc đẩy việc tách các cơ quan đảng và chính phủ khỏi các doanh nghiệp do họ điều hành ngay từ năm 1993 và 1998 Tiếp theo, Bộ Tài chính sẽ hướng dẫn và thúc đẩy việc tách các doanh nghiệp trực thuộc các cơ quan f88 com ương khác nhau và cải cách các doanh nghiệp nhà nước địa phương như thế nào?

A: Tính đến thời điểm hiện tại, có 8288 doanh nghiệp trực thuộc các cơ quan khác nhau của chính quyền f88 com ương, hầu hết là doanh nghiệp nhà nước vừa và nhỏ, với tổng tài sản là 1 nghìn tỷ nhân dân tệ và tổng tài sản ròng là 446 tỷ nhân dân tệ Các doanh nghiệp vừa và nhỏ này của f88 com ương không có mối liên hệ nào với hoạt động hành chính của sở Việc các cơ quan chính phủ thành lập doanh nghiệp là vi phạm nguyên tắc công bằng trong nền kinh tế thị trường và không có lợi cho cơ quan này thực hiện tốt hơn nhiệm vụ của mình Chúng nên được tách rời và giới thiệu ra thị trường hoặc sáp nhập vào các công ty vận hành và đầu tư vốn nhà nước có liên quan

Có 99000 doanh nghiệp nhà nước ở địa phương, bao gồm 40000, 22000 và 37000 doanh nghiệp ở cấp tỉnh, quận và huyện tương ứng Phần lớn doanh nghiệp nhà nước ở địa phương là doanh nghiệp vừa và nhỏ (95%) Ngoài các doanh nghiệp dịch vụ công cộng như cấp nước, sưởi ấm và giao thông công cộng, về cơ bản họ là những doanh nghiệp cạnh tranh hoàn toàn như khách sạn, nhà hàng, đại lý du lịch, sửa chữa bảo trì và xây dựng công trình Doanh nghiệp nhà nước cấp tỉnh có thể được cải cách bằng cách tham khảo mô hình f88 com tâm Các doanh nghiệp nhà nước cấp tỉnh và cấp huyện nên rút dần khỏi thị trường

Việc phân chia giám sát cần được làm rõ hơn

Tin tức Tài chính f88 com Quốc: Trong quá trình cải cách doanh nghiệp nhà nước, ngày càng có nhiều lời kêu gọi yêu cầu các cơ quan hành chính công và cơ quan giám sát tài sản nhà nước của chính phủ hợp lý hóa công tác quản lý, phân quyền và chuyển đổi chức năng của chúng Bạn nghĩ gì về điều này?

Trả lời: Các cơ quan hành chính công của chính phủ cần hợp lý hóa việc quản lý và phân quyền, thay đổi chức năng của mình và tiến tới đặt ra các quy định và tăng cường giám sát

Bộ tài chính tập f88 com quản lý ngân sách hoạt động vốn nhà nước, sử dụng các công ty đầu tư và điều hành vốn nhà nước làm đơn vị quản lý tài sản nhà nước, đồng thời làm việc với các bộ phận liên quan để nghiên cứu và xây dựng các chính sách, quy định và điều lệ liên quan theo nguyên tắc "một doanh nghiệp, một chính sách" và đạt được các mục tiêu chiến lược quốc gia thông qua việc chuẩn bị và thực hiện ngân sách tài sản nhà nước

Cơ quan giám sát, quản lý tài sản nhà nước phải chuyển từ quản lý con người, công việc, tài sản, doanh nghiệp sang quản lý vốn, tập f88 com vào giám sát, có thể hình thành mô hình giám sát lớn, giám sát các công ty đầu tư, vận hành vốn nhà nước theo chính sách, quy định và điều lệ công ty “một doanh nghiệp, một chính sách”

Kế hoạch cải cách tổng thể có thể hoàn thành trong năm nay

"Tin tức tài chính f88 com Quốc": Có lộ trình cải cách doanh nghiệp nhà nước từ thiết kế kế hoạch tổng thể, từng bước tổ chức và thực hiện đến hoàn thành nhiệm vụ cải cách không?

A: Về các bước cải cách cụ thể, tôi tin rằng các ý kiến tổng thể về cải cách doanh nghiệp nhà nước sẽ được nghiên cứu và thiết kế vào năm 2014 (bao gồm sự cần thiết và cấp bách của cải cách, cải tiến hệ thống quản lý vốn nhà nước, cải cách hệ thống vận hành vốn nhà nước ủy quyền, thành lập các công ty điều hành và thí điểm đầu tư vốn nhà nước, phát triển sở hữu hỗn hợp và sở hữu cổ phần của nhân viên, chuyển nhượng một phần vốn nhà nước để làm giàu quỹ an sinh xã hội, và cải thiện vốn nhà nước hệ thống ngân sách điều hành, vv) và trình lên Ủy ban f88 com ương và Hội đồng Nhà nước phê duyệt Năm 2015, các dự án thí điểm thành lập một số công ty đầu tư và vận hành vốn nhà nước đã được triển khai, đồng thời các biện pháp hoặc hướng dẫn thực hiện về sở hữu hỗn hợp và các vấn đề khác cũng được ban hành Từ năm 2016 đến năm 2020, việc thành lập các công ty đầu tư và vận hành vốn nhà nước sẽ được hoàn thành theo từng đợt, quá trình cải cách doanh nghiệp nhà nước này sẽ được thúc đẩy tích cực, đều đặn và có trật tự

Tác giả: Ngọc Lý