Quyết định của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung f88 về một số vấn đề lớn liên quan đến cải cách sâu rộng toàn diện" (sau đây gọi là "Quyết định") được thông qua tại Phiên họp toàn thể lần thứ 3 Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung f88 khóa 18 nêu rõ cần "phát huy vai trò chủ đạo của cải cách hệ thống kinh tế, thúc đẩy việc thích ứng quan hệ sản xuất với lực lượng sản xuất và kiến trúc thượng tầng thành cơ sở kinh tế, đồng thời thúc đẩy và duy trì phát triển kinh tế - xã hội lành mạnh” Có thể thấy, mấu chốt của việc đi sâu cải cách hệ thống kinh tế là làm rõ và hợp lý hóa mối quan hệ giữa chính phủ, thị trường và xã hội, xác định chính xác ranh giới tương ứng và phát huy tối đa lợi thế tương ứng

Tuân thủ phương hướng đổi mới kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa, để thị trường đóng vai trò quyết định trong phân bổ nguồn lực

Đổi mới hệ thống kinh tế phải bám sát định hướng đổi mới thể chế kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa, nhằm mục đích hình thành và hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa “Quyết định” chỉ ra, cải cách hệ thống kinh tế là trọng tâm của cải cách đi sâu toàn diện, vấn đề cốt lõi là xử lý đúng đắn mối quan hệ giữa chính phủ và thị trường để thị trường đóng vai trò quyết định trong phân bổ nguồn lực và chính phủ phát huy tốt hơn vai trò của mình Kể từ khi đổi mới, mở cửa, lý luận kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa của nước ta đã trải qua một quá trình lịch sử từng bước phát triển và hoàn thiện Trong quá trình này, những người Cộng sản Trung f88 đã không ngừng đào sâu hiểu biết về nền kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa với trình độ nhận thức lý luận và niềm tin lý luận cao, có những nhận định chính xác hơn về vị thế, vai trò của thị trường

Năm 1979, Đặng Tiểu Bình đã chỉ rõ: “Nói kinh tế thị trường chỉ tồn tại trong xã hội tư bản chủ nghĩa, chỉ có kinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa là hoàn toàn không đúng Tại sao chủ nghĩa xã hội không thể phát triển được kinh tế thị trường? Đây không thể nói là chủ nghĩa tư bản được” Nhận định này phá vỡ xiềng xích của quan niệm truyền thống đánh đồng kinh tế thị trường với chủ nghĩa tư bản Đại hội đại biểu toàn f88 lần thứ 14 của Đảng Cộng sản Trung f88 đã xác lập mục tiêu xây dựng hệ thống kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa và đề xuất rằng thị trường phải đóng vai trò nền tảng trong việc phân bổ nguồn lực dưới sự kiểm soát vĩ mô của f88 gia Phiên họp toàn thể lần thứ 3 Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung f88 khóa 18 đề xuất thị trường đóng vai trò quyết định trong phân bổ nguồn lực Đây là bước tiến lớn về lý luận và thực tiễn kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa, phản ánh sự hiểu biết sâu sắc hơn nữa về lý luận kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa của Đảng ta Từ “vai trò cơ bản” lên “vai trò quyết định”, vị thế, vai trò của thị trường được “nâng cấp”, phản ánh quy luật chung là thị trường quyết định việc phân bổ nguồn lực và nêu bật vai trò to lớn của “bàn tay vô hình” của thị trường

Là một phương tiện điều tiết kinh tế cơ bản, thị trường đóng vai trò hướng dẫn một cách khách quan thông qua quy luật giá trị và có thể thực hiện việc phân bổ nguồn lực hợp lý “Quyết định” chỉ ra rằng chúng ta phải tích cực và đều đặn thúc đẩy cải cách theo định hướng thị trường cả về chiều rộng và chiều sâu, giảm đáng kể việc phân bổ nguồn lực trực tiếp của Chính phủ và thúc đẩy phân bổ nguồn lực dựa trên quy luật thị trường, giá cả thị trường và cạnh tranh thị trường để tối đa hóa lợi ích và tối ưu hóa hiệu quả Để phát huy tốt hơn vai trò của thị trường, chúng ta phải hoàn thiện hệ thống bảo vệ quyền sở hữu và xây dựng hệ thống thị trường hiện đại thống nhất, cởi mở, cạnh tranh và có trật tự, khuyến khích nhiều yếu tố tham gia giao dịch thị trường hơn, kích thích sức sống thị trường, nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực, để “sức sống của mọi lao động, tri thức, công nghệ, quản lý và vốn có thể cạnh tranh bùng nổ, mọi nguồn tạo ra của cải xã hội có thể tuôn chảy hoàn toàn”

Tận dụng những lợi thế đặc biệt của hệ thống chính trị xã hội chủ nghĩa và phát huy tốt hơn vai trò của chính phủ

Trong suốt lịch sử phát triển của kinh tế học hơn một trăm năm, sự hiểu biết về mối quan hệ giữa chính phủ và thị trường cũng như chức năng của chính phủ đã trải qua quá trình từ “chính phủ nhỏ” đến “chính phủ lớn” rồi đến “chính phủ nhỏ” Tuy nhiên, nền kinh tế thị trường hiện đại không thể tách rời khỏi sự điều tiết vĩ mô của Chính phủ Giữa hai người có một mối quan hệ nội bộ cộng sinh, đã trở thành sự đồng thuận của mọi người Mặc dù thị trường có những lợi thế đặc biệt trong việc tối ưu hóa phân bổ nguồn lực, nhưng thị trường không phải là toàn năng, tính tự phát, mù quáng, tụt hậu và những khuyết điểm khác có thể dễ dàng dẫn đến thất bại thị trường Hơn nữa, mức độ thị trường hóa càng cao thì vai trò của cơ chế thị trường càng mạnh, những thất bại thị trường thường bộc lộ đầy đủ hơn và vai trò của chính phủ càng trở nên quan trọng

Việc hoàn thiện hệ thống kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa phải phát huy tối đa lợi thế mạnh mẽ của hệ thống chính trị xã hội chủ nghĩa, phát huy tốt hơn vai trò của Chính phủ, tăng cường công tác hoạch định dài hạn, điều tiết vi mô và khả năng ứng phó với những thay đổi của tình hình f88 tế Chỉ bằng cách vạch ra ranh giới hợp lý giữa chính phủ và thị trường, cho phép chính phủ quản lý tốt những gì cần quản lý tốt và buông bỏ những gì cần giải phóng, để “bàn tay vô hình” và “bàn tay hữu hình” bổ sung cho nhau thì thị trường mới hiệu quả và chính phủ có hiệu quả, sức mạnh mạnh mẽ mới có thể được giải phóng Phát huy tốt hơn vai trò của chính phủ nhằm mục đích tạo ra một môi trường tốt cho thị trường và cung cấp dịch vụ có chất lượng, thay vì thay thế vai trò của thị trường Phân cấp chính phủ không có nghĩa là làm suy yếu các chức năng của chính phủ, nhưng nó đòi hỏi nỗ lực tìm ra sự kết hợp tốt nhất giữa cơ chế thị trường và sự can thiệp của chính phủ, để chính phủ có thể điều tiết nền kinh tế và bù đắp cho những thất bại của thị trường, đồng thời ngăn chặn tình trạng “vượt biên”, “vắng mặt” và “lệch pha”
Hiện nay, chính phủ can thiệp trực tiếp quá nhiều vào hoạt động kinh tế vi mô và can thiệp quá sâu vào lĩnh vực kinh tế vi mô Vấn đề vai trò của thị trường trong phân bổ nguồn lực vẫn chưa được phát huy triệt để, dẫn đến sức sống của thị trường và xã hội bị đàn áp, cản trở việc nâng cao hơn nữa sự phát triển kinh tế, xã hội Đồng thời, các vấn đề như trục lợi tiền thuê điện, tham nhũng, gây thiệt hại cho công bằng xã hội và cung cấp dịch vụ công không đủ cũng đã xuất hiện Trong tương lai, chính phủ sẽ giảm hoặc rút khỏi việc phân bổ trực tiếp các nguồn lực thị trường “Quyết định” nêu rõ trách nhiệm và vai trò của Chính phủ chủ yếu là duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, tăng cường và tối ưu hóa dịch vụ công, đảm bảo cạnh tranh công bằng, tăng cường giám sát thị trường, duy trì trật tự thị trường, thúc đẩy phát triển bền vững, thúc đẩy thịnh vượng chung và bù đắp cho những thất bại của thị trường

Kích thích sức sống của các tổ chức xã hội và thúc đẩy hơn nữa quá trình cải cách hệ thống kinh tế

Do chính phủ không thể nắm bắt được mọi thông tin và sự tồn tại của các hiện tượng như doanh nghiệp và tâm lý kỳ vọng của người dân bù đắp cho tác động của chính sách chính phủ, ngoài thất bại thị trường, thất bại của chính phủ cũng có thể xảy ra Điều này đòi hỏi chúng ta phải phát huy đầy đủ vai trò tích cực của xã hội ngoài “bàn tay vô hình của thị trường” và “bàn tay hữu hình của Chính phủ” Điều này là do xã hội cũng có thể cung cấp sự phân phối các nguồn lực xã hội và cung cấp vai trò bổ sung cho cơ chế thị trường

Chính phủ phải thay đổi triết lý quản trị và thiết lập các khái niệm "trả lại quyền lực cho nhân dân" và "trả lại quyền lực cho xã hội" Trong thời đại kinh tế kế hoạch, sự bành trướng quyền lực của chính phủ và việc tiếp quản các vấn đề kinh tế và xã hội chưa từng có đã dẫn đến sự mất cân bằng trong mối quan hệ giữa chính phủ và xã hội, sự thu hẹp tổng thể của các lực lượng xã hội và các tổ chức xã hội, và sự bóp nghẹt nghiêm trọng sức sống và sự sáng tạo của xã hội Theo tinh thần của “Quyết định”, chúng ta phải xử lý đúng đắn mối quan hệ giữa chính quyền và xã hội, đẩy nhanh sự tách biệt giữa chính phủ và xã hội, thúc đẩy các tổ chức xã hội làm rõ quyền và trách nhiệm của mình, tự chủ theo pháp luật và phát huy vai trò của mình Cần đổi mới hệ thống quản lý xã hội, tăng cường sức sống phát triển xã hội, nâng cao trình độ quản lý xã hội Phát huy vai trò lãnh đạo của chính phủ, khuyến khích và hỗ trợ sự tham gia của mọi khía cạnh trong xã hội, đồng thời đạt được sự tương tác tích cực giữa quản trị của chính phủ, khả năng tự điều chỉnh của xã hội và quyền tự chủ của người dân

Tóm lại, mối quan hệ giữa nhà nước, thị trường và xã hội không phải là mối quan hệ đối lập lẫn nhau, bên này lớn hơn bên kia nhỏ, bên này mạnh, bên kia yếu, bạn tiến, tôi lùi, mà phải là một khối thống nhất hữu cơ, có ranh giới rõ ràng, quyền lợi và trách nhiệm rõ ràng, phân công lao động và hợp tác, cùng thúc đẩy lẫn nhau Xử lý đúng đắn mối quan hệ giữa chính phủ, thị trường và xã hội là chìa khóa để cải cách hệ thống kinh tế Chính phủ, thị trường và xã hội cần thực hiện nhiệm vụ và trách nhiệm của mình, kiểm tra và cân bằng lẫn nhau và phối hợp

Tác giả: Viện Nghệ thuật Đồ họa Bắc Kinh Ningyang